Autor: Tea Rogić Musa
Tytuł: Postacie historycznoliterackie i ogółnospołeczne w Chorwackim leksykonie biograficznym
Wariant tytułu: Historical-literary and General-social Characters in the “Croatian Biographical Lexicon”
Tom: 1
Numer: 3
Data wydania: 2018
Strony: 143-154
Język czasopisma: Polski
Abstrakt w j. polskim: W artykule został przedstawiony Chorwacki leksykon biograficzny, główny projekt chorwackiej biografistyki narodowej, wydany przez Instytut Leksykograficzny Miroslav Krleža, z położeniem szczególnego akcentu na komponent historycznoliteracki. Z uwagi na to, że projekt został rozpoczęty pod koniec lat siedemdziesiątych, a trwa do dzisiaj, dochodząc dopiero do połowy alfabetu, rozwijał się i zmieniał pod wpływem znaczących przemian społecznych i politycznych, które przesądziły o kształcie chorwackiego postrzegania własnego narodu. Z uwagi na kanoniczny i encyklopedyczny charakter Leksykonu, wszystkie przemiany metodologiczne i interpretacyjne przez które przeszedł, świadczą o przemianach paradygmatycznych w społeczeństwie chorwackim od lat siedemdziesiątych do dzisiaj. Postrzeganie własnego narodu stanowi bezpośrednie spoiwo z przesłankami o miłości do ojczyzny, szczególnie ze względu na syntetyczny charakter Leksykonu, którego stwierdzenia są uważane za niezmienne i zweryfikowane opiniami o jakiejś osobie, jej działalności i twórczości. W ten sposób zmiany w  metodologii biografii jako gatunku encyklopedycznego świadczą także o przemianach w konstruowaniu pojęcia narodu przez niego samego. Biografie literatów w chlb stanowią podwójne odbicie: z jednej strony utrzymują przemiany w wartościowaniu pojedynczych postaci i dorobków twórczych w historiografii literackiej oraz ogólnie ich status w narodowym kanonie literackim, podczas gdy z drugiej strony tekst biografii, jako końcowy efekt wpisania do kanonu jakiegoś autora, przyczynia się do dodatkowego formowania jego statusu w narodowej historiografii literackiej.
Abstrakt w j. angielskim: The article introduces the Croatian Biographical Lexicon, the main Croatian national biographical science project, published by the Miroslav Krleža Institute of Lexicography, with emphasis on its literary-historic elements. Considering that the project was started in the late 1970s and continues up to the present, now being only halfway, it has developed and changed under the infl uence of major social and political changes that were pivotal in shaping the Croatian national self-concept. Among such changes, we will analyse changes in literary biographies that were conditioned by the wider context, and using characteristic examples we will describe changes in the approach and discourse that have spilled over from the social context into the biographical. Considering the canonical and encyclopaedic character of the Lexicon, the methodological and interpretative changes it has undergone testify to paradigmatic changes in Croatian society from the 1970s up to the present. The national self-concept is linked directly to notions of patriotism, especially considering the synthetic character of the Lexicon, whose pronouncements are considered well-founded and authenticated opinions about a person and his/her work. In light of this, changes in the methodology of biography as an  encyclopaedic genre testify to  changes in  the  self-constitution of  the  nation. The biographies of authors in the Croatian Biographical Lexicon are a double mirror: on the one hand they refl ect changes in the assessment of certain persons and works in literary historiography as well as their status in the national literary canon in general, while on the other hand a biography, as the fi nal canonization of an author, contributes to the shaping of his/her status in national literary historiography.
Słowa kluczowe w j. polskim: Chorwacki leksykon biograficzny, Instytut Leksykograficzny Miroslava Krleža; chorwacka biografistyka narodowa, postacie historyczno-literackie
Słowa kluczowe w j. angielskim: Croatian Biographical Lexicon, The Miroslav Krleža Institute of Lexicography, national biographical science, national literary historiography
Plik do pobrania: